ಪುಟ್ಟ ಜೀವಿಗಳ ಪರಾಕ್ರಮ; ಇರುವೆಗಳ ರೋಚಕ ಜೀವನಗಾಥೆ!

ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಕಾಣುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವಿ ಎಂದರೆ ಇರುವೆ. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಇರುವ ಈ ಪುಟ್ಟ ಕೀಟವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇರುವೆಗಳ ಶಿಸ್ತು, ಸಂಘಟಿತ ಜೀವನ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದ ಗುಣಗಳು ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಮಾದರಿಯಾಗಿವೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗುವ ಈ ಜೀವಿಗಳ ಜೀವನ ಕ್ರಮವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನೂ ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಅನೇಕ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇರುವೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುವುದು ರೋಚಕವಾದ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಇರುವೆಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು ನಮಗೆ ಬೆರಗು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಈ ಅದ್ಭುತ ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ದೇಹದ ತೂಕಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 50 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಇದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಾರನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುತವಾದುದಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ರಹಸ್ಯ ಅವುಗಳ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿದೆ.

ಇರುವೆಗಳ ದೇಹದ ರಚನೆಯು ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ನಮ್ಮಂತೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳು ಅಥವಾ ಕಿವಿಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇರುವೆಗಳು ತಮ್ಮ ದೇಹದ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿರುವ ‘ಸ್ಪೈರಾಕಲ್ಸ್’ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವುಗಳಿಗೆ ಕಿವಿಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಣ್ಣ ಕಂಪನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಾಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಹಿಸಿ ಅಪಾಯ ಅಥವಾ ಆಹಾರದ ಸುಳಿವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತವೆ.

ಇರುವೆಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಇರುವೆಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ‘ಫೆರಮೋನ್‌ಗಳು’ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಇರುವೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಾಗ, ಅದು ವಾಪಸ್ ಬರುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಇತರ ಇರುವೆಗಳು ಆಹಾರದ ಬಳಿ ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಇಂತಹ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರದ ಗುಣ ಮಾನವ ಕುಲಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಪಾಠವಾಗಿದೆ.

ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 12,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಇರುವೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಇರುವೆಗಳು, ಕಪ್ಪು ಇರುವೆಗಳು, ಕಾರ್ಪೆಂಟರ್ ಇರುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿ ಇರುವೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದವುಗಳು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಾತಿಯ ಇರುವೆಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ‘ಬುಲೆಟ್ ಆಂಟ್’ ಎಂಬ ಇರುವೆ ಕಚ್ಚಿದರೆ ಉಂಟಾಗುವ ನೋವು ಗುಂಡೇಟಿನಷ್ಟೇ ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಇರುವೆಗಳು ಕೇವಲ ಮರದೊಳಗೆ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ನೆಲದ ಆಳದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.

ಇರುವೆಗಳು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೀಟಗಳಲ್ಲ, ಅವು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಮಣ್ಣನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಇವು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಿದ್ದರೂ, ಗುರಿ ತಲುಪುವವರೆಗೆ ವಿಶ್ರಮಿಸದ ಅವುಗಳ ಜಲಧರ ಗುಣ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಮಂತ್ರ ನಮಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪಾಠವಾಗಿದೆ

ಇರುವೆಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಅವುಗಳ ಜಾತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಇರುವೆಗಳು ಸರ್ವಭಕ್ಷಕಗಳಾಗಿದ್ದು , ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶವಿರುವ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಸತ್ತ ಕೀಟಗಳು, ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಇರುವೆಗಳು ‘ಅಫಿಡ್ಸ್’ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಸಾಕಣೆ ಮಾಡಿ ಅವುಗಳಿಂದ ಬರುವ ಸಿಹಿ ದ್ರವವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ‘ಲೀಫ್-ಕಟ್ಟರ್’ ಇರುವೆಗಳು ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಆ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಮ್ಮ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ.

ಇರುವೆಗಳ ಜೀವಿತಾವಧಿಯು ಅವುಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲಸಗಾರ ಇರುವೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ವಾರಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ‘ರಾಣಿ ಇರುವೆ’ಯ ಜೀವಿತಾವಧಿ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂತದ್ದು; ಇದು ಸುಮಾರು 15 ರಿಂದ 30 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬದುಕಬಲ್ಲದು. ಗಂಡು ಇರುವೆಗಳ ಆಯಸ್ಸು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು, ರಾಣಿ ಇರುವೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಮೃತಪಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ರಾಣಿ ಇರುವೆ ಸತ್ತರೆ ಇಡೀ ಕಾಲೋನಿಯೇ ನಾಶವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಇರುವೆಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ನಿದ್ರೆಯ ಕ್ರಮ. ಇರುವೆಗಳು ನಮ್ಮಂತೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ದಿನವಿಡೀ ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ವಿರಾಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ದಿನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವು ಒಟ್ಟು 4 ರಿಂದ 5 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಸಂವಹನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಹಂಚಿಕೆ ಎಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ, ಇಡೀ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ಸಾವಿರಾರು ಇರುವೆಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ.

ಇರುವೆಗಳ ಜೀವನವು ನಮಗೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಚ್ಚರಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರದ ಪಾಠ. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿದಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅಗಾಧವಾದುದು. ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಇರುವೆಗಳ ಪಾತ್ರ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದಿದೆ